Porady prawne - POWIATOWE STOWARZYSZENIE PSZCZELARZY W GLIWICACH

Szukaj
Idź do spisu treści

Menu główne:

Porady prawne

PASIEKA > Porady pszczelarskie
Lokalizacja pasieki a prawo sąsiedzkie
Przepisy obowiązującego w Polsce kodeksu cywilnego (tzw. prawa sąsiedzkiego) są następujące:
Art. 140. W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może z wyłączeniem innych osób korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.
Art. 144. Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.
Art. 222. § 2. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.
Z treści wymienionych przepisów wynika, iż każdy właściciel nieruchomości "ma uprawnienie do korzystania z przedmiotu swojej własności, a więc może również ustawiać pnie pszczele na swojej nieruchomości i to w nieograniczonej liczbie.
Z art. 140 kodeksu cywilnego wynika jednak, że prawo własności nie zapewnia właścicielowi pełnej władzy nad rzeczą, granicę bowiem jego prawa wyznaczają zasady współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa własności.
W art. 144 kc mówi się o tym, że jeżeli korzystanie z nieruchomości przekracza "przeciętną miarę", to właścicielowi nieruchomości sąsiedniej przysługuje roszczenie o zaniechanie takiego zakłócenia i przywrócenie stanu, w którym nie przekraczałoby ono "przeciętnej miary".
Przeto właściciel nieruchomości, któremu pszczoły w oczywisty sposób przeszkadzają w uprawie pola lub w zbiorze plonów, może na podstawie przepisu art. 222 § 2 kc żądać w drodze procesu sądowego przywrócenia stanu zgodnego z prawem i zaniechania naruszeń (np. przeniesienia pasieki).
W myśl orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 14 XI 1962 r. (Sygn. III CR 6&€2) w sprawach dotyczących roszczeń pokrzywdzonych z tego tytułu - tj. że pszczoły atakują sąsiadów i innych ludzi podczas pracy, jak również żądlą krowy i konie, utrudniają sąsiadom korzystanie z ich gruntów, zmuszają ich do pracy wcześnie rano lub po zachodzie słońca - istotne jest, czy właściciel pszczół przekroczył tę "przeciętną miarę", jaka powinna występować w stosunkach sąsiedzkich.
Naruszenie przez właściciela nieruchomości, na której ustawiona jest pasieka, "zakazu zakłócania korzystania z nieruchomości sąsiedniej ponad przeciętną miarę" jest sprzeczne z prawem i przez to obiektywnie bezprawne oraz powoduje obowiązek naprawienia szkody.
Profesor A. Szpunar (glosa do orzeczenia Sądu Najwyższego) podaje, iż wina właściciela nieruchomości trudniącego się hodowlą pszczół może polegać na ustawieniu uli przy samej granicy nieruchomości sąsiedzkiej lub na skierowaniu otworów wylotowych uli na te nieruchomości. W takich wypadkach pszczelarz może odpowiadać na podstawie art. 415 kc, który brzmi: "Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia".
Należy tu jednak nadmienić, że orzeczenia sądów niemal z reguły podkreślają ogromne znaczenie pszczół w gospodarce rolnej, a także to, że w celu zebrania nektaru i pyłku pszczoły muszą przelatywać nad cudzymi nieruchomościami, zapylając po drodze rośliny owadopylne na sąsiednich działkach.
Stąd dolegliwości i uciążliwości, które one powodują, jeżeli nie przekraczają "przeciętnej miary", powinny być tolerowane przez sąsiadów, gdyż nie są bezprawne i nie powodują obowiązku naprawienia szkody.
Przytoczone przepisy prawne kodeksu cywilnego dotyczą również lokalizacji pasiek wędrownych. Należy tu podkreślić, że istnieją pewne ograniczenia przy lokalizacji pasiek, wynikające z przepisów ustawy, rozporządzeń, instrukcji dotyczących chorób pszczół (np. w okręgach zagrożonych ze względu na obawę rozprzestrzenienia się chorób pszczół).
W wielu województwach wojewodowie wydali zarządzenia dotyczące przenoszenia i lokalizacji pasiek. Zarządzenia te ogłaszane są w Dziennikach Urzędowych Wojewódzkich Rad Narodowych.
Należy pamiętać o tym, iż do ustawienia pasieki na cudzym gruncie zawsze wymagana jest zgoda właściciela tego gruntu, bez względu na to, czy stanowi on własność państwową, spółdzielczą czy prywatną. Spory wynikające z lokalizacji pasiek rozstrzygają sądy, a nie władze administracyjne.
Władze administracyjne mogą wyjątkowo w naglącej konieczności wydać zarządzenie usunięcia pasieki, jeśli zachodzi bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia. Mogę tu przytoczyć znany mi przypadek ustawienia pasieki w pobliżu bramy cmentarnej. Wskutek pożądlenia przez pszczoły uczestnicy konduktu pogrzebowego porzucili trumnę i w popłochu się rozbiegli. Równie niebezpieczne może być ustawienie pni w mieście na balkonie. Zagraża to życiu i zdrowiu sąsiadów.
Niewłaściwie zlokalizowana pasieka może być przyczyną licznych pożądleń powodujących śmierć, kalectwo oraz choroby tak ludzi, jak i zwierząt, a w następstwie konieczność wypłacania odszkodowania.
W sprawach sądowych, w których uczestniczyłem jako biegły, stwierdziłem, że pasieki często są niewłaściwie lokalizowane, co uniemożliwia wszelką pracę na gruntach sąsiednich, zwłaszcza znajdujących się na linii lotu pszczół. Wskutek tego pola często pozostawiano odłogiem.
 
 
 
Liczniki
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego